SEATTLE – Ang pag-aresto at pagdadala ng lider ng Venezuela na si Nicolás Maduro sa Estados Unidos ng mga puwersa ng U.S. ay hindi lamang nagtapos ng kanyang termino sa pagkapangulo; nagdulot din ito ng malawakang debate sa batas internasyonal hinggil sa soberanya at ang limitasyon ng mga aksyon ng mga bansa para managot ang mga lider.
“Humuhubog ito sa isang bagong sitwasyon na sinusubukan pa nating unawain ang pangmatagalang epekto,” ayon kay Roberto Dondisch, lecturer sa University of Washington at distinguished fellow sa Stimson Center.
Sa buong mundo, nagkaroon ng iba’t ibang reaksyon. Maraming bansa ang matagal nang nagdududa sa pagiging lehitimo ni Maduro, bunsod ng mga insidente ng paglabag sa karapatang pantao at mga pinagtatalunang halalan.
“Bilang abogado ng karapatang pantao, kinondena ng aking mga kasamahan at ako ang pamumuno ni Maduro dahil sa mga paglabag sa karapatang pantao,” paliwanag ni Thomas Antkowiak, propesor ng batas internasyonal sa Seattle University.
Gayunpaman, binigyang-diin ng mga eksperto na ang pagkundena kay Maduro ay hindi nangangahulugang may legal na basehan ang paraan ng pag-aresto ng Estados Unidos.
“Ilegal ang mga aksyon sa maraming paraan; hindi ito pinapayagan ng batas internasyonal. Anumang ganitong hakbang ay dapat dumaan sa U.N. Security Council o sa OAS, o sa isa sa mga korte ng karapatang pantao,” paliwanag ni Dondisch.
Idinagdag ni Antkowiak na ang paraan ng pagdadala kay Maduro at sa kanyang asawa sa Estados Unidos ay nagdudulot ng karagdagang alalahanin.
“Ang pag-aresto mismo ay nagiging iligal,” sabi niya. “Kung nais ng U.S. na dalhin ang isang tao sa ating bansa para kasuhan at paglitisan, dapat silang sumunod sa proseso ng extradition.”
Sa kabila ng pag-alis ni Maduro sa pwesto, sinabi ng mga eksperto na hindi pa rin nangangahulugan ito ng malaking pagbabago sa Venezuela. Ang kanyang napiling bise presidente ay pumalit na, at sinabi ng mga opisyal ng U.S. na nais nilang makipagtulungan sa mga kasalukuyang institusyon ng bansa.
“Kung ang kasalukuyang sistema ng pamumuno ay mananatili, maaaring magkaroon tayo ng proseso na hindi magiging bukas, mahirap sukatin, at hindi gaanong pabagu-bago. Gayunpaman, ang lider ng isang rehimen ay inalis na, kaya’t bahagi na ito ng realidad ngayon,” sabi ni Dondisch.
Sa ngayon, walang mga sundalo ng U.S. sa lupa sa Venezuela, ngunit nananatili ang presensya militar sa paligid ng bansa.
“Ang malinaw na mensahe mula sa U.S. ay, ‘Okay, hindi kami narito upang wasakin ang pamumuno, ngunit magkakaroon kami ng sabihin sa kung ano ang nangyayari, at naroon pa rin ang banta,’” sabi ni Dondisch.
Kahit na ang paraan ng pagdadala kay Maduro at sa kanyang asawa sa Estados Unidos ay lumabag sa internasyonal na due process, sinasabi ng mga iskolar ng batas na maaaring hindi ito makahadlang sa kaso laban sa kanila.
“Maraming naunang kaso sa U.S. kung saan ang mga nasasakdal ay dinala sa pamamagitan ng ilegal na paraan, ngunit nagpatuloy pa rin ang kanilang paglilitis,” sabi ni Antkowiak.
Sinasabi ng mga eksperto na ang kinalabasan ng kasong ito at kung paano tumugon ang komunidad internasyonal ay maaaring makaimpluwensya sa mga pandaigdigang pamantayan sa loob ng maraming taon, na magtatakda kung hanggang saan ang handang gawin ng mga makapangyarihang bansa para managot ang isang lider ng isang bansa.
ibahagi sa twitter: Pagdakip kay Maduro ng U.S. Nagbubukas ng mga Tanong sa Batas Internasyonal