WILKESON, Wash. – Isang panukalang batas ang inihain sa nalalapit na sesyon ng lehislatura ng Washington na naglalayong pabilisin ang pagpapalit ng Fairfax Bridge malapit sa Wilkeson, isang 103 taong gulang nang tulay na pansamantalang isinara ngayong tagsibol. Dahil dito, naputol ang isang mahalagang daan patungo sa Mount Rainier National Park, isang sikat na pasyalan na dinarayo ng maraming Pilipino, at nagdulot ito ng malaking epekto sa kabuhayan ng mga residente at negosyo sa lugar.
Sa loob ng maraming taon, nagsilbi ang tulay bilang pangunahing ruta para sa mga turista, kabilang na ang mga Pilipino na naglalakbay patungo sa Mount Rainier National Park, sa pamamagitan ng maliit na bayan ng Wilkeson. Ngayong taon, bumagsak ang daloy ng mga turista, na nagdulot ng malaking pagkalugi sa mga negosyo sa lugar. Malaking bahagi ng kanilang kita ay nagmumula sa turismo.
“Talagang maayos ang aming negosyo bago isinara ang Fairfax Bridge,” pahayag ni Belinda Kelly, may-ari ng Simple Goodness Soda Shop. “Mahigit 50% ang pagbaba ng aming benta.”
Pansamantalang isinara ang tulay noong Abril dahil sa matinding pagkasira sa mga suportang bakal nito.
Ang pagsasara ng tulay ay nagresulta rin sa pagbaba ng bilang ng mga kustomer. Ang Simple Goodness Soda Shop, isang kilalang destinasyon para sa mga naglalakbay patungo sa parke, ay nahihirapang mapanatili ang operasyon hangga’t hindi napapalitan ang tulay.
“Nakakalungkot talaga, ngunit wala na kaming magagawa kundi maghintay,” sabi ni Kelly. “Paminsan-minsan ay naiiyak pa rin ako, ngunit kailangan naming maging matatag.”
Sinusuri ng Washington Department of Transportation (WSDOT) ang dalawang opsyon: palitan ang tulay sa ibang lokasyon o huwag nang magtayo ng bago. Tinatayang aabot sa $160 milyon ang halaga ng pagpapalit, at wala pang nakalaang pondo para dito.
Hinihimok ng mga lider ng bayan ang estado na kumilos.
“Una, ideklara itong emergency, at pangalawa, muling itayo ito,” sabi ni Jayme Peloli, mayor-elect ng Wilkeson. “Maglaan ng pondo para sa muling pagtatayo.”
Iginiit ni Peloli na apektado hindi lamang ang mga negosyo kundi pati na rin ang mga residente na nakatira sa kabilang ilog. Kinakailangan nilang bumiyahe ng halos 30 minuto sa pamamagitan ng siyam-at-kalahating milyang kalsada, na nagiging pasakit para sa kanila.
Nakipag-ugnayan si Peloli sa mga mambabatas ng estado, kabilang si Representative Andrew Barkis, isang Republikano na siyang pangunahing miyembro ng House Transportation Committee.
Bago pa man ang sesyon, inihain ni Barkis ang panukalang batas. Ang HB 2149 ay magdedeklara ng pagsasara ng tulay bilang emergency, na magpapahintulot sa estado na pabilisin ang proseso ng pagtatayo.
“Kung maipasa ang panukalang batas na ito, ideklara natin itong emergency, at inaasahan kong makakakita tayo ng bagong tulay sa loob ng dalawa hanggang tatlong taon. Kung susundin natin ang normal na proseso, maaaring abutin ng lima, walong, o sampung taon,” paliwanag ni Barkis. Gagamitin din sana nito ang pondo mula sa Washington’s Climate Commitment Act.
“Ang lugar na ito ay halos laging maulan. Ang tulay ay gawa sa bakal; kalawangin ito kung hindi susundin ang mga kinakailangang hakbang,” sabi ni Barkis. “Dahil direktang apektado ng klima ang tulay na ito, sa tingin ko may kaugnayan ito.”
Naniniwala sina Barkis at Peloli na ang kakulangan sa maintenance ang naging sanhi ng pagsasara ng tulay. Ayon kay Barkis, napabayaan ang tulay sa loob ng mahigit dalawang dekada.
“Kailangan may managot dito. Kailangan mayroong pananagutan sa nangyaring ito,” sabi ni Peloli.
Naglabas ng pahayag ang WSDOT:
“Ang Carbon River Bridge ay nakikipagkumpitensya para sa available na pondo para sa pagpapanatili sa maraming iba pang aging bridge sa buong estado. Tumatanggap kami ng pondo mula sa state’s Transportation Budget tuwing dalawang taon sa pamamagitan ng state Legislature. Binibigyan kami ng limitadong pondo para sa pagpapanatili ng imprastraktura tulad ng mga tulay, at ang aming pangangailangan sa pag-aayos at pagpapalit ay higit pa sa mga antas ng pondo na ibinibigay sa pamamagitan ng Transportation Budget. Ang gawaing ito ay kulang sa pondo sa loob ng mga dekada, at hindi tayo maaaring lumampas sa aming budget.”
Ayin sa WSDOT, inaasahang tatagal ang kanilang mga tulay ng 75 taon.
Umaasa ang mga residente at mga nagtatrabaho sa bayan na may agarang solusyon.
“Umaasa ako na muling itatayo ang tulay para sa mga susunod na henerasyon,” sabi ni Kelly. “Kahit hindi man kami direktang makabenepisyo, gusto ko pa rin itong mangyari.”
Patuloy na nagrerenta ang Simple Goodness Soda Shop ng kanilang espasyo para sa mga kaganapan at nagbebenta ng mga produkto online upang suportahan ang kanilang negosyo.
Nagsisimula ang sesyon ng lehislatura sa Enero 12. Kung maipasa ang panukalang batas, magiging epektibo ito sa kalagitnaan ng Marso, dahil kasama dito ang emergency clause.
ibahagi sa twitter: Panukalang Batas Para sa Mabilis na Pag-aayos ng Fairfax Bridge Mahalaga sa Turismo at Kabuhayan ng