TACOMA, Wash. – Kinukonsidera ng Konseho ng Lungsod ng Tacoma ang mga pagbabago sa ilang probisyon ng Landlord Fairness Act, o Tenant Bill of Rights, isang batas na ipinasa ng mga botante dalawang taon na ang nakalipas upang protektahan ang mga nangungupahan mula sa pagpapaalis at mataas na renta. Mahalaga ito lalo na para sa maraming Pilipino sa Seattle na naghahanap ng abot-kayang pabahay.
Nagdulot ng debate ang mga panukalang pagbabago sa pagitan ng mga tagapagtaguyod ng karapatan sa pabahay at mga may-ari ng ari-arian. Sinasabi ng mga tagapagtaguyod na mahalaga ang mga proteksiyong ito upang mapanatili ang mga pamilya sa kanilang mga tahanan, lalo na’t maraming nangungupahan ay mga pamilyang nagtatrabaho nang husto. Sa kabilang banda, iginiit ng ilang may-ari ng ari-arian at tagapagbigay ng pabahay na ang mga regulasyon ay lumikha ng mga pinansyal na pasanin na maaaring magpababa sa suplay ng pabahay na pauupahan sa lungsod at magdulot ng negatibong epekto sa mga nangungupahan.
Ang Tacoma for All, isang grupo na naghimok para sa pagpasa ng Landlord Fairness Act, ay kasalukuyang nagsusumikap upang mapanatili ang mga proteksyon para sa mga nangungupahan. Para sa maraming Pilipino, ang pagkakaroon ng matatag na tahanan ay nangangahulugang pagkakataon para sa edukasyon at pag-unlad.
“Nakakatakot isipin kung ano ang maaaring mangyari kung ang mga proteksiyong ito ay aalisin, at ang epekto nito sa mga pamilya,” sabi ni Kiss’Shonna Curtis, bise-presidente ng Tacoma For All Steering Community. “Hinihiling namin sa konseho ng lungsod na huwag agad-agad na kumilos sa mga panukalang pagbabago at bigyan ng mas maraming panahon upang tugunan ang anumang hindi sinasadyang kahihinatnan.”
Idinagdag ni Curtis na mahalaga ang bukas na negosasyon at pagiging handang makinig sa lahat ng panig. “Huwag hawakan ang karapatan ng mga nangungupahan. Hayaan ang susunod na konseho ang magdesisyon. Sama-sama nating umupo sa mesa para sa isang bukas na usapan,” paliwanag niya.
Ayon sa Tacoma For All, nakatulong ang batas sa ilang pamilya na kanilang kinatrabaho. “Nagpadala kami ng mga demand letter sa mga may-ari ng ari-arian na nagsasabi sa kanila na hindi nila maaaring taasan ang renta o magdagdag ng mga bayarin, dahil ito ay labag sa Tenant Bill of Rights,” ani Curtis. “Nakatipid ito sa kanila ng libu-libo at nakatulong sa kanila na lumipat nang walang utang sa kanilang susunod na tahanan.”
Ang ilan sa mga panukalang pagbabago na isinasaalang-alang ay kinabibilangan ng:
Mahigit sampung tagapagbigay ng abot-kayang pabahay at mga organisasyong pangkumunidad ang lumagda sa isang liham na nagsasabi na ang mga moratorium sa pagpapaalis ay nagdulot ng negatibo at hindi sinasadyang kahihinatnan. Sinasabi sa liham:
“Dahil sa tumataas na hindi nabayarang renta, ang aming kakayahang makakuha ng mga pamumuhunan na magbabayad upang makabuo ng mas maraming abot-kayang yunit sa Tacoma at pagbutihin ang aming kasalukuyang stock ng abot-kayang pabahay ay nasa panganib,” nakasaad sa liham. “Sa panahon ng moratorium sa pagpapaalis, ang mga nangungupahan na nakaharap sa pagpapaalis ay maaaring manatili sa kanilang yunit habang inaabot ang matagalang paglilitis sa pagpapaalis. Kapag sila ay pinapaalis, naiwan sila sa napakalaking utang na makakaapekto nang malaki sa kanilang kakayahang makahanap ng pabahay pagkatapos ng pagpapaalis.”
“Kung ikaw ay isang tagapagbigay ng pabahay at may nag-apply para sa iyong bahay na pauupahan na may utang sa ibang may-ari ng ari-arian na $7,000 sa hindi nabayarang renta, uupa ka ba sa kanila?” tanong ni Mark Melsness, may-ari ng Spinnaker Property Management sa Tacoma.
Sinabi ni Melsness na ang mga moratorium sa pagpapaalis ang may pinakamalaking epekto. “Kapag walang pumapasok na pera, ang tagapagbigay ng pabahay ay kailangang humiram mula sa iba pang mapagkukunan,” paliwanag niya.
Idinagdag niya na maraming may-ari ng ari-arian ang nag-aangkop at nagpapaupa, ngunit sinabi na ang ilang mas maliliit na may-ari ay maaaring pumili na itigil ang pagpapaupa ng kanilang mga ari-arian, na magiging sanhi ng pagbaba sa imbentaryo ng pabahay.
“Kapag tayo ay nasa krisis sa pabahay, ang pagkawala ng isang rental home ay isang malaking problema. Ayaw nilang maging sanhi ng demanda. Ayaw nilang hindi mabayaran,” sabi ni Melsness.
Isang unang pagbasa ng mga panukalang pagbabago ang naka-iskedyul sa susunod na linggo. Maaaring maganap ang isang boto sa lalong madaling Disyembre 9.
Ayon sa Tacoma City Charter, ang isang batas na ipinasa ng mga botante ay maaaring baguhin o tanggalin ng Konseho ng Lungsod pagkatapos ng dalawang taon.
ibahagi sa twitter: Tinitingnan ng Konseho ng Tacoma ang Pagbabago sa Batas para sa mga Nangungupahan Mga Epekto at